donderdag, november 20, 2008

Een onchristelijke bijbeltekst

In mijn eerdere post schreef ik over meditatie en memorisatie (en niet in die volgorde). Die post ontstond, toen ik eigenlijk over iets anders wilde schrijven. Ik ben namelijk bezig met Psalm 139, een prachtige psalm die terecht erg bekend is. Maar er staan vier verzen in, die iets minder aansprekend zijn. Zeg maar, afstotend. En wat moet je daar nu mee? Het gaat om vers 19-22:

God, breng de zondaars om,
– weg uit mijn ogen, jullie die bloed vergieten –
ze spreken kwaadaardig over u,
uw vijanden misbruiken uw naam.

Zou ik niet haten wie u haten, HEER,
niet verachten wie tegen u opstaan?
Ik haat hen, zo fel als ik haten kan,
ze zijn mijn vijand geworden.

Gezellig. Ik wacht nog op de dag dat iemand tegen me zegt: “Gijs, ik was voor je aan het bidden en moest aan deze tekst denken. Kun je er wat mee?” Tja... Wat moeten we met zo’n tekst? Ik zou hem zelf mijn strot niet uitkrijgen. “Breng de zondaars om”. Wie zou het overleven als God dat gebed verhoord? Ik niet! “Zou ik niet haten wie u haten, HEER?” Nee! Ik ben geroepen mijn vijanden lief te hebben. Die David met zijn onchristelijke teksten...

Wat moeten we met zo’n tekst? Uit de Bijbel knippen? Gewoon negeren? Is dan toch niet “elke schrifttekst door God geïnspireerd” (2 Tim 3:16)? Bah. Ik heb een hekel aan de menselijke neiging om te denken dat je het beter weet dan God, en om dus maar een Bijbeltekst uit de Bijbel te knippen. Dus de tekst blijft staan. Ook al is het nog zo’n onchristelijke Bijbeltekst.

Kan ik het niet eens zijn met een Bijbeltekst, en er toch een goede boodschap in ontdekken? Ja, dat kan. Zeker als je bedenkt dat dit een psalm is: een uiting van een mens naar God toe. God heeft deze psalm geïnspireerd, als uiting van een mens naar God toe. Blijkbaar staat God deze harde, liefdeloze woorden toe, en de harde, wraakzuchtige gevoelens die achter deze woorden schuilgaan. God weet dat David innerlijk gekweld werd (vs. 23), en David mag voelen wat hij voelt – woede, wraakzucht – en hij mag zeggen wat er in zijn hart leeft. In een disfunctioneel geldt: niet voelen, niet praten. Maar bij God mag je zijn wie je bent, hoef je geen masker te dragen. Je mag je hart uitstorten bij God. En daarom staat God deze onchristelijke teksten toe in zijn Woord.

Ook moet je deze verzen niet los zien van de rest van de psalm. Vooral vers 23 en 24 zijn veelbetekenend. David stort niet alleen zijn hart uit bij God, uit niet alleen zijn woede. Hij zegt ook: “Zie of ik geen verkeerde weg ga, en leid mij over de weg die eeuwig is”. Blijkbaar had hij er wel een idee van, dat hij misschien wel een verkeerde weg bewandelde. Daarom vraagt hij God om hem te onderzoeken, en hem op het juiste pad te brengen. Misschien knaagde zijn haat en wraakzucht aan hem. Hoe dan ook, hij plaatst zich onder de leiding van God. En die woorden zouden misschien wel heel erg vroom en goedkoop klinken, zonder de verschrikkelijke woorden uit de voorgaande verzen.

Met deze uitleg durf ik deze verzen wel uit mijn hoofd te leren. Ondanks de afstotelijke haat van David, kan ik toch iets moois en positiefs zien in deze woorden. Doe ik de tekst geen geweld aan met zo’n uitleg? Tja, wie zal het zeggen? Maar ik doe liever de tekst geweld aan dan andersom. Iemand een beter idee?

4 reacties:

Rob zei

Hoi Gijs, ik kan niet zeggen dat ik het weet. Maar ik wil wel meedenken. Wie zegt dat het Oude Testament christelijk is? Los van de profetiën, de verwijzingen naar de toenmalige toekomst en de typologiën, speelt het OT zich af in een anders cultuurgekleurde tijd. Een tijd die uiteindelijk voortsudderde in de cultuur waarin Jezus mens werd. Misschien kan je wel zeggen dat het christelijke van het OT de onwrikbare toewijding, onderwerping en gehoorzaamheid aan de soevereiniteit van God is. Dát is een onderwerping die de zonde, de godloosheid, haat. Met een vreze des Heren, of zoals in NBV "Ontzag voor de HEER". Ik denk dat dat dezelfde haat is, waarmee Jezus is gekruisigd. Terwijl in die straf, juist Gods liefde ons tegemoet is gekomen. Liefde klinkt christelijk, straf niet?

maaike zei

Hey, mooi verwoord. Het is altijd goed te bedenken in welke context iets staat. Als ik een zo'n tekst lees, komen er ook vragen in me op, maar dan bedenk ik me meestal dat God een God van liefde is, en dan lees ik eigenlijk altijd door. Je hebt me geinspireerd met jou manier van denken...

btw k sloeg een blaadje open van de EO en toen zag k ineens jou hoofd, haha (over de mobieltjes e.d.)

Gijs zei

@Rob, het is misschien wat flauw om een Psalm onchristelijk te noemen. Maar is Jezus gekruisigd door haat? Wiens haat? Van God of van mensen? Ik kan je opmerking niet zo goed plaatsen.

@Maaike, ik heb je driedubbele reactie even gefixt ^_^ Goed om te horen dat ik je geïnspireerd heb, dan blog ik gelukkig niet alleen maar voor mijn moeder ;-)

Rob zei

Hi Gijs, ik ben geen theoloog, dus het zijn bij mij maar strompelige gedachten, maar ik zal die eens proberen op een rijtje te zetten. Vooropgezet, dat ik (en mijn gezin aan tafel) het met deze haat- (en oorlogs-)teksten vaak moeilijk hebben... en eigenlijk amper antwoord. Want God is zo ongrijpbaar..
God is liefde, da's waar, maar God is nog veel meer. Zowel het nieuwe als het oude testament laten allerlei aspecten van God zien. God als verterend vuur, naijverig, jaloers ... vooral deze laatste zijn onbegrijpelijk als we God willen benaderen met een beeld van God als mens. Zij die dicht bij God hebben gestaan in het OT zijn zich diep bewust geweest van de Heiligheid van God en Zijn afkeer van zonde. Gerechtigheid hield in dat zonde gestrafd werd. De terminologie van "haat" is een lastige... noem het "sterke afkeer hebben" van ongehoorzaamheid aan de Eeuwige, Die zoveel voor hen betekende. God haat de zonde, er staat de doodstraf op, en juist die doodstraf heeft de Here Jezus aan het kruis ondergaan. In Jezus zijn zowel Gods liefde áls Gods rechtvaardigheid zichtbaar geworden. Het is dus niet zozeer Gods haat of de haat van mensen (hoewel die er wel was denk ik) waardoor Jezus gekruisigd is, maar het onrecht, de zonde en de liefdeloosheid ... waar wij ook een "afkeer" van mogen hebben.
Kunnen we nu weer de vrolijke gehoorzame genade in? ;>)