Onderzoek naar kansen voor gemeentestichting

Het stichten van een nieuwe gemeente is een uitdaging die veel voeten in de aarde heeft. Eén van de voornaamste uitdagingen is het bereiken van toekomstige gemeenteleden. Hiervoor is het erg wenselijk grondig onderzoek te doen naar de doelgroep van het gemeentestichtende project. Helaas blijkt dat in de praktijk veel gemeentestichtende teams niet de tijd of de vaardigheid hebben om hun doelgroep voldoende in kaart te brengen voor ze met hun activiteiten beginnen. Om in deze nood te voorzien heeft Dus & Van der Geegten Consultancy een grootschalig onderzoek gedaan naar de tijdsbesteding, interesses, levensvragen en levensstijl van Nederlanders.

Eén opvallende constatering is dat veel Nederlanders tegelijkertijd één dag in de week vrij hebben. Hoewel menig Nederlander op de zaterdag niet hoeft te werken of naar school hoeft te gaan, zijn vrijwel alle bedrijven, winkels, uitgaansgelegenheden en onderwijsinstellingen gesloten op de zondag. Men zou kunnen zeggen dat de zondag voor de doorsnee Nederlander in zekere zin functioneert als een rustpunt in de week, of zoals onderzoeker Dus het met een vakterm uit de wielrensport aanduidt, als “rustdag”.

Veel Nederlanders grijpen deze vrije dag aan voor een veelvoud aan activiteiten. Men bezoekt familie, men slaapt uit, of men gaat wandelen of fietsen. Toch blijkt het aanbod aan mogelijkheden beperkt, juist omdat veel winkels en andere gelegenheden gesloten zijn. Hierdoor blijkt de zondag niet alleen als rustpunt te fungeren, maar tevens als dag van reflectie en bezinning.

Beide onderzoekers zien grote mogelijkheden voor het ontwikkelen van gemeentestichting en missionaire initiatieven op deze vrije dag. Veel Nederlanders hebben op zondag vrij, en zijn geneigd tot reflectie en bezinning, en het zou mogelijk moeten zijn op dit leefpatroon aan te sluiten. Te denken valt aan een activiteit waarbij men met een groep mensen samen komt, elkaar ontmoet, en een gedeelte uit de Bijbel met een korte toelichting te horen krijgt om de reflectie en bezinning vorm te geven. Een andere mogelijkheid is het bieden van muzikale activiteiten, waarbij men muziek maakt, en mensen de gelegenheid hebben om liederen te zingen – uiteraard met een Bijbelse boodschap. Onderzoeker Van der Geegten licht toe: “De muziek en de toelichting op de Bijbel zou ook gecombineerd kunnen worden in één activiteit, en eventueel zou er na afloop zelfs koffie en thee geschonken kunnen worden om de gezamenlijke bezinning te ondersteunen. De mogelijkheden zijn eindeloos!”

Uit het onderzoek van Dus & Van der Geegten Consultancy blijkt verder dat er verschillende groepen Nederlanders te onderscheiden zijn, waarvoor verschillende activiteiten georganiseerd kunnen worden. Zo zijn er gezinnen met jonge kinderen, die ’s ochtends bijzonder vroeg wakker worden. Voor deze doelgroep zouden er activiteiten halverwege de ochtend georganiseerd kunnen worden, zo tussen half tien en elf uur, waarna de deelnemers aan de activiteit een lange middag hebben voor het wekelijkse bezoekje aan de grootouders. Veel jongeren en studenten blijken op zondagochtend uit te kunnen slapen, en geven de voorkeur aan een activiteit die later op de dag begint.

Daarnaast blijken er veel mensen te zijn die na een halve dag rust en bezinning een zogenoemd “dood punt” ervaren, rond het eind van de middag of het begin van de avond. Voor deze doelgroep kunnen activiteiten worden georganiseerd rond vijf uur ’s middags of half zeven ’s avonds, al naar gelang de voorkeur de maaltijd te genieten voor of na een bezinningsbijeenkomst. Ook is het mogelijk om meerdere activiteiten te organiseren voor meerdere doelgroepen, bijvoorbeeld een vroege bijeenkomst rond kwart voor tien voor gezinnen met jonge kinderen, en een late bijeenkomst voor studenten rond half twaalf.

Er liggen met name voor de emerging church, met haar nadruk op innovatie en creatieve vormen, grote kansen op dit gebied. Overigens wordt uit het onderzoek van Dus & Van der Geegten Consultancy niet geheel duidelijk wat de oorzaak is van deze vrije dag. Men hoopt daar aankomende twee jaar meer helderheid over te krijgen in het vervolgonderzoek.

Post-verzuiling

Al een tijdje valt me op dat in het gesprek over de Nederlandse cultuur en emerging church een belangrijke term ontbreekt: verzuiling (trompetgeschal op de achtergrond). Een fenomeen dat een grote rol heeft gespeeld en nog steeds doorwerkt, en bovendien een fenomeen met opvallende wortels. Helaas ben ik geen expert op het gebied, dus ik ben benieuwd naar de ideeën van anderen hierover.

De verzuiling is een typisch Nederlands fenomeen. De hele Nederlandse samenleving was opgedeeld in drie of vier zuilen: protestants, rooms-katholiek, socialistisch, en liberaal. Iedere zuil had zijn eigen krant, eigen omroep, eigen politieke partij, basisscholen, sportverenigingen, geitenfokverenigingen, enzovoorts. Als protestant kocht je brood bij de protestantse bakker en niet bij zijn paapse collega. En trouwen met iemand uit een ander milieu was helemaal not done!

Voor mij is de verzuiling een theoretisch concept, iets wat ik ken uit boeken en verhalen. Voor de generatie van mijn ouders is de verzuiling bepalend geweest voor hun jeugd. Mijn moeder komt bijvoorbeeld uit een degelijk protestants nest, en haar vader verbood haar om bevriend te zijn met een rooms-katholiek meisje. Mijn grootvader had het overigens ook niet op gereformeerden (gereformeerd, glad verkeerd) en op “evangelische sektes”. Christelijk gereformeerd werd getolereerd, maar eigenlijk moest je gewoon hervormd zijn.

Gelukkig is de verzuiling voorbij. Protestants, rooms-katholiek, socialistisch (bestaat dat nog?), atheïst, agnost, islamitisch: iedereen ontmoet elkaar en leert elkaar kennen. Overal worden mooie open gesprekken gevoerd, naast de ongemakkelijke stamelgesprekken en de klassieke ruzies. Mensen ontdekken dat er meer meningen zijn dan hun eigen mening, worden ruimdenkender en kritischer over hun eigen waarheid. Postmodernisme en oecumene gaan hand in hand. Dat betekent dat mensen hun weg moeten vinden in een wereld vol onbekende ideeën, opvattingen en meningen. Andersdenkenden worden gerespecteerd en het eigen gelijk staat niet meer vast. Ik ben ervan overtuigd dat deze ontwikkeling een belangrijke bron is van “emerging” vragen en antwoorden.

Natuurlijk is er ook de tegenreactie. De reformatorische wereld en de vrijgemaakte wereld zijn er behoorlijk in geslaagd de eigen zuil overeind te houden (hoewel ik van de laatste minder weet dan van de eerste). Tegelijk is er in sneltreinvaart een evangelische en charismatische zuil bijgekomen. Schokkend veel protestanten van orthodoxe snit leven in een “christelijk ghetto”, zoals Jan Wolsheimer dat een keer noemde. Tegelijk zijn er veel orthodoxe christenen die worstelen met de kloof tussen de Nederlandse smeltkroes van (sub)culturen en het gristelijke subcultuurtje. Ze willen graag Jezus volgen, maar ze vinden hun plek niet meer in het christelijke wereldje. Ik ben één van hen, en er zijn velen zoals ik. Sommige christenen verlaten de kerk om een authentieke, relevante vorm van geloofsbeleving te vinden, of zelfs om hun geloof te behouden!

Tot slot een merkwaardig feit. Onze grote vriend Abraham Kuyper is een grote inspiratiebron voor de EC. “Er is geen gebied op de wereld waarvan Jezus niet zegt: ‘Mijn!’” Prachtig. Staat zelfs in Johans boek. Dezelfde Abraham Kuyper stond echter wel aan de wieg van de verzuiling. Waar ging het mis bij hem en zijn volgelingen? En hoe weten wij dat wij het anders doen, en niet dezelfde fout maken? Creëren we niet per ongeluk een nieuwe zuil?

Ik hoop dat mensen met meer kennis van zaken willen reageren. Verzuiling, EC, oecumene en Kuyper: wie schiet?

Stumble!

Een vriend van mij heeft op zijn computer een extra balkje voor Internet Explorer met de knop Stumble! Als je daar op klikt, kom je op een willekeurige site op het internet terecht, binnen één van de categorieën die je interesse hebben (religie, sport, etc). Het lijkt wel alsof zowel goede stapavonden als mooie geloofsgesprekken dingen zijn die je nooit kunt plannen, niet kunt forceren, maar waar je alleen maar in kunt rollen op een manier die je van tevoren niet verwacht. Stumble! Mijn innerlijke refo zegt: "Het moet je gegeven worden". En zo is het maar net.

Vorige week maandag hadden we vergadering van het bestuur van Tov, het gloednieuwe Theologisch Dispuut der NSU. Met elf theologiestudenten van NSU komen we maandelijks bij elkaar om te praten over theologie, geloof en wetenschap, en ik mag daar met twee bestuursgenootjes leiding aan geven. Op de foto sta ik met mijn Tov bestuursdas, in een gevecht verwikkeld over de staf van onze pedel. Studenten... Gelukkig slaagde ik er nog in te lachen naar het vogeltje ^_^

Na de vergadering besloten we "even één biertje te doen" in een kroeg in de buurt. Ik wist van tevoren dat dat gel*l was, en inderdaad, we waren bij ons derde biertje toen de kroeg ging sluiten. Eén bestuursgenootje was al naar huis, de andere naar het toilet, dus ik greep mijn kans en bietste een sigaretje bij de laatste andere aanwezige (ok, ik belijd mijn zonde!). Ik raakte al rokende aan de praat met hem en de twee barmannen, en in no time ging het over het geloof, God, religie, filosofie, en heel veel over seks. Dat heb je als je theologie studeert, én bij een christelijke vereniging zit... mijn bestuursgenootje voegde zich in het gesprek, en de barman besloot zijn college de volgende dag maar te laten voor wat het was en trok een paar flessen wijn open.

Twee van de drie jongens waren lid van het Corps (waar ik nogal wat vooroordelen over had en heb), en alle drie hadden ze hun eigen ideeën en levensstijl. Het bijzondere was dat ik mij één van hen voelde, niet een "tegenover" die hen vertelt hoe het zit, maar iemand die naast hen staat, met hen meedenkt, en zelf ook niet alle antwoorden heeft. Vijf studenten, midden in de nacht in een gesloten kroeg, die worstelen om de waarheid te vinden en te begrijpen en hun leven op een goede manier in te richten. Er was wederzijds respect en waardering, en ontzettend veel openheid en eerlijkheid. Toegegeven, het promillage droeg daar wel aan bij, maar dat maakt het niet minder mooi.

Om half vijf werd het de barmannen toch echt te gek, en zetten wij met z'n drieën het gesprek op de stoep voort. Onze corpsvriend stelde na een half uur voor om het gesprek bij hem thuis voort te zetten met een pot thee. "Is goed, maar wel onder één voorwaarde. Ik wil graag een potje bidden. Het is gaaf om te praten over God, maar het valt in het niet bij praten met God" Eh... ieder op zijn eigen manier, hè?" Ja, is goed, ieder op zijn eigen manier." Niet veel later zaten we in zijn geru door te praten over God en waarheid, en uiteindelijk stelde ik voor om dan maar te gaan bidden. Ik sprak een gebed uit ("Vader, het is niet makkelijk om de wereld te begrijpen, en om te weten wie u bent. Maar ik geloof dat U een persoon bent en dat U leeft. Onthul uzelf aan ons, laat ons zien wie U bent") en liet een stilte vallen. Ik bad nog eens en keek stiekem naar de rest. Onze nieuwe vriend zat zachtjes mee te knikken: wow! Ik liet nog een stilte vallen (voor het geval één van de anderen nog wat wilde zeggen) en sloot af.

Het was inmiddels ochtend toen ik mijn bestuursgenootje thuisbezorgde, beide gaar en licht aangeschoten, maar ontzettend dankbaar en enthousiast over onze Vader in de hemel. Een glimp van Gods koninkrijk, in het holst van de nacht, met corpsballen in een studentenkroeg. Zoiets kan alleen God verzinnen.

De verjaardag van Jezus

Het is inmiddels alweer tien dagen geleden, maar laat ik maar vertellen hoe de verjaardag van Jezus was op kerstavond.

Het idee was het kerstfeest vieren als een verjaardag (met ballonnen, slingers en taart), en daarvoor Jan en Alleman uitnodigen. Het feest was erg leuk, maar er waren ongeveer vijftien mensen: een stuk of tien freaks, een goede vriendin van mij, en vier Russische studenten, waarvan één bij een freak in huis woont en door haar werd meegesleept. Ergens teleurstellend dat er van de prostituées en de mensen op straat die we hebben uitgenodigd niemand kwam, maar blijkbaar is er toch een hoge drempel om naar een of ander verjaardagsfeest te gaan waar je niemand kent. Begrijpelijk, maar we waren zelf zo enthousiast over het idee dat we onbewust dachten dat iederen dat wel zou zijn.

Teleurstellend? Misschien gedeeltelijk wel, maar er zijn ook veel pluspunten. We hebben veel mensen mogen uitnodigen, en voor de meesten was het al erg leuk dat ze ergens op een feest welkom zijn. We hadden toch een paar onbekende gezichten. Ik vond het op zich al inspirerend om met elkaar Kerst op een andere manier te vieren, veel gezelliger en interactiever dan een kerstnachtdienst ^_^ Bovendien had ik zoveel positieve reacties op mijn speech ("lekker kort!") dat mijn zelfbeeld weer flink gestegen is ^_^

ps wie mijn speech wil lezen, stuur even een mailtje of reageer hieronder met je mailadres erbij

Gijs kan niet wachten!

Voor het eerst van mijn leven tel ik vóór de publicatie van een boek op het puntje van mijn stoel de dagen af. Eind februari verschijnt het nieuwe (tweede?) boek van Daniel de Wolf, Emerging Church-held tegen wil en dank (sorrie :p). Daniel de Wolf heeft vanuit YfC de eerste 'The Mall' gepionierd in Rotterdam-Zuid, werd min of meer per ongeluk gemeentestichter en voorganger van Thugz Church, en heeft het geweldige boek "Jezus in de Millinx" geschreven. Wie dat boek niet kent: lezen die hap!

Daniel schrijft over zijn nieuwe boek:
"Het boek heeft als titel 'De Ontdekking van het Koninkrijk' gekregen. Het boek is min of meer een vervolg op 'Jezus in de Millinx', maar heeft een meer persoonlijke invalshoek. Het gaat over mijn eigen geloofsworsteling, maar ook over ontdekkingen die ik gedaan heb en lessen die ik geleerd heb bij Thugz Church."

Ik heb vast een plekje gereserveerd in mijn boekenkast. Nog vijftig nachtjes...

Sinterklaas andersom en de verjaardag van Jezus

Sinterklaas is er weer vandoor, kerst staat voor de deur. Buiten is het koud en donker: hartje december.

Dit jaar lijkt het jaar van de feestdagen-net-iets-anders. Mijn moeder vindt haar kinders te oud om nog Sinterklaas te vieren (ik ben nog maar 22, kom op!), en mijn oudste broer "heeft alles al", dus kwamen we gisteren bij elkaar voor koffie en verder niks... dachten ze. Met één van mijn broers heb ik stiekem voor iedereen een cadeautje gekocht en een gedicht geschreven. Toen broers, ouders en schoonzussen geïnstalleerd waren met koffie en thee, ging ik even "naar de wc" en kwam Sinterklaas langs (lees: ik rende naar boven, griste een zak cadeautjes onder het bed vandaan, zette ze bij de voordeur, belde aan en haastte me de wc in - precies wat mijn moeder jáááren gedaan heeft). Toevallig besloot mijn moeder te kijken welke vreemd'ling voor de deur stond, en zij vond de zak met cadeautjes. Ha! Ze wist niet wat haar overkwam...

Kerst gaat er dit jaar ook iets anders uitzien. Op kerstavond organiseer ik met de Utrechtse Jesus Freaks een verjaardagsfeestje voor Jezus. Met kerst vieren we de geboorte van Jezus, dus feitelijk is het een verjaardag. Waarom dan zo'n circus eromheen? We gaan een feestje organiseren met taart, verjaardagsliedjes ("Hij leve hoog" krijgt opeens een heel andere lading ^_^), Annes sjoelbak, slingers en ballonnen. We willen de hoeveelheid freaks en vrienden van freaks beperken, en in Jezus' stijl Jan en Alleman uitnodigen: eenzame mensen uit de wijk, prostituees (hield Jezus weleens een feestje zonder prostituees?) en toevallige voorbijgangers. Ik zal een korte verjaardagsspeech houden (toegegeven, dat is niet gebruikelijk op de meeste verjaardagen, maar in Goodbye Lenin doen ze het wel!) en na afloop krijgt iedereen een bedankbriefje mee: "Bedankt dat je op mijn feestje was! Liefs, Jezus."

Met dank aan onze vrienden van de Shelter Amsterdam, waar ik drie jaar geleden "duh birsdee partie of Dsjiesus Kraist" mocht meemaken, en dank aan Tony Campolo, Tom & Christine Sine en onze vrienden van Time to Turn, die mij leerden dat het koninkrijk van God een feest is, en dat discipelschap betekent regelmatig feesten!

IJdelheid der ijdelheden...

Ik ben de eerste om het toe te geven: ik ben ontzettend ijdel. Ik heb net tien minuten foto's van mezelf zitten bekijken en downloaden... Over het algemeen ben ik heel bescheiden (toch?), en ik vind het soms lastig om een "goed gedaan, Gijs" in ontvangst te nemen. Desalniettemin ben ik verzot op spiegels en op foto's van mezelf, en vind ik het helemaal geweldig als ik op de frontpage van Time to Turn sta.

Dan nu de vraag: is dat erg? Vaak wordt ijdelheid neergezet als iets slechts. Letterlijk betekent ijdelheid "leegheid". (zoek Pred 1:2 maar eens op in een oude vertaling) Maar is het zo slecht? Waarom dan? Ik vind het belangrijk dat ik goed werk lever voor mijn studie... nee, dat is niet waar. Ik zou het belangrijk kunnen vinden dat ik goed werk lever voor mijn studie, en dat is dan prijzenswaardig. Maar als ik het nu belangrijk vind om er goed uit te zien?

Misschien klinkt het gek, maar het is wel iets wat mij dichter bij God brengt. "Ik loof u voor het ontzaglijke wonder van mijn bestaan, wonderbaarlijk is wat u gemaakt heeft, ik weet het, tot in het diepst van mijn ziel." (Psalm 139:14) "God schiep de mens als zijn evenbeeld, als evenbeeld van God schiep hij hen, mannelijk en vrouwelijk schiep hij de mensen." (Gen 1:27) Is het ok om te streven naar schoonheid? Of ben ik nu mijn eigen zwakte aan het goedpraten? Iemand een idee?

Verslag Emerging Netwerk Utrecht

Gistermiddag was de vierde bijeenkomst van ons regionale Emerging Netwerk. We waren met 22 mensen, waarvan elf nieuwe mensen (volgens de telling van Johan) en vijf Jesus Freaks. Er is een aardig verloop in bezoekers - is iedereen gewoon druk, of heeft men het na één of twee keer wel gezien? In ieder geval mooi dat er een hoop nieuwe mensen bij waren.

Johan hield een verhaal over "The Third Quest for the Historical Jesus" en een paar gasten van WorshipLAB hielden een erg inspirerend verhaal. WorshipLAB is een experiment waarbinnen gezocht wordt naar nieuwe, creatieve vormen van aanbidding. Dat gaat onder meer met knippen en plakken, woord en beeld, multimedia-installaties, DJen en VJen, en alles wat ze verder kunnen verzinnen. Toegegeven, het is erg lastig om uit te leggen, misschien moet je een paar van die kunstzinnige types in actie zien en met hen meedoen voordat je echt kunt vatten wat ze doen. Twee andere Freaks waren ook geïnspireerd: we hebben al ontdekt dat zingen voor JF Utrecht geen goed idee is, dus is het misschien wel een heel goed idee om te gaan experimenteren met andere vormen.

Eén vorm die we al een keer gedaan hebben was "bidden met bouwstenen" (volgens Hans: bidden met blokjes). Er waren papieren blokjes in zes kleuren, en iedere kleur staat voor een thema: gezondheid, familie, Utrecht, roeping, etc. Na een inleidend gebed denk je na over waar je voor wil bidden, en pak je een bijpassend blokje bij ieder gebedspunt. De kleuren en thema's bieden een handvat om na te denken over gebedspunten. Als iedereen klaar is met graaien, vertel je aan elkaar waar je voor wil bidden en welke blokjes je daarvoor gepakt heb. Nadat je dat met elkaar hebt gedeeld, is er een tijd van gebed waarin je je gebedspunten bij God brengt, en de blokjes in een schaal legt. Na het gebed zie je een schaal vol met gekleurde blokjes, die symbool staat voor de gebedspunten die bij God gebracht zijn. Daarna trek je bier open en vertel je een goeie mop.

O wacht, dat laatste hoort niet bij het bidden met blokjes. Gelukkig wel bij onze Jesus Freaks stijl ^_^